Tag Archives: Chaos
Kaos Öksüz Kaldı: Edward Lorenz Anısına
Published on April 18th, 2008.
Image via Wikipedia
Kaos Teorisi’ni ortaya atan meteorolog Edward Lorenz geçtiğimiz çarşamba günü (15.04.2008) uzun süredir cebelleştiği kanser hastalığına yenik düşerek 90 yaşında vefat etti. Kaos öksüz/yetim kaldı…
Kaos Teorisi’nin (Chaos Theorem) deterministik fizik dünyasını sallamağa başlayacağı andı… MIT‘de Meteoroloji profesörü olan Edward Lorenz’in bir kelebek kadar ufacık bir canlının Brezilya’da kanatlarını çırpması ile Texas’ta kasırgalar koparabileceğini gösterdiği an herhalde herkes şaşkınlıktan ağzı açık bakmıştır. Newtoncu determisitik fizik dünyasından çıkıp biraz farklı düşündüğümüzde; küçücük, ufacık bir etkinin nasıl olup da devasa etkilere sahip olabileceğini tahayyül ettiğimizde insanın doğaya olan bakışı baştan aşağı değişebilir ölçüde.
Meteoroloji alanında bir ödül olmadığı için kendisinin bir Nobel Ödülü yok. Ancak Temel Bilimler 1991 Yılı Kyoto ödülüne sahip… Aynı ödül komitesinin yorumu ie şöyle “İnsanlığın doğaya bakışında Sir Isaac Newton‘dan bu yana en dramatik değişimlerden biri”…
Günümüz dünyasında oldukça can sıkıcı bir kavram kargaşası mevcut. Kaos kelimesi bugünün basınında ve sokaklarında sadece kargaşa ve arbedeyi betimlemek için kullanılıyor. Bu durumun böyle olmadığını Kaos hakkında bir miktar araştırma ve okuma yaparak anlayabilirsiniz. Bu işe de Fritjof Capra‘nın “The Web of Life” (Yaşamın Örgüsü) isimli kitabı ile başlayabilirsiniz. The Web of Life’ın, Prof. Dr. Beno Kuryel tarafından yapılmış Türkçe tercümesi de mevcut. Eğer İzmir’de oturuyorsanız, Prof. Dr. Beno Kuyel’in “Bilim Felsefesi Sohbetleri”ne katılmanızda büyük fayda olacağı kesindir. Ayrıca çok değerli fizikçi Ilya Prigogine‘in “Order Out of Chaos” (Kaos’daki Düzen) ve James Gleick‘in “Chaos” (Kaos) adlı kitaplarını mutlaka edinin.
Bugün deterministik fizik anlayışının etkileri her yerde görülüyor… Felsefeden koparılmış bir bilim, politika üretemeğen bir bilim, belirlenimci toplum anlayışı… Edward Lorenz’e ne kadar teşekkür etsek azdır. Bir “Lorenz Attractor“‘u (Çekicisi) ile veda edelim, çok teşekkürler, çok!
PDF Sürümü/Version/Versie
Technorati Tags: Lorenz Attractor,Edward Lorenz,Chaos,Kaos,Fritjof Capra,Ilya Prigogine
Filled under Scientific Thing, Türkçe. Comments.
